<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Principes</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Principes"> <link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Principes rootpage-Principes skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Principes</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p>Die <b>Principes</b> (<a href="Lateinische_Sprache" class="mw-redirect" title="Lateinische Sprache">lat.</a>: die Ersten) bildeten bis zur Heeresreform im 2. Jahrhundert v. Chr. die ersten <a href="Glied_(Milit%C3%A4r)" title="Glied (Militär)">Glieder</a> der Schlachtaufstellung (daher der Name) der <a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">römischen Legion</a>. In der Frühzeit der <a href="R%C3%B6mische_Republik" title="Römische Republik">römischen Republik</a> kämpfte die Legion im Grunde wie die griechische <a href="Phalanx" title="Phalanx">Phalanx</a> und die Ausstattung ähnelte der der griechischen <a href="Hoplit" title="Hoplit">Hopliten</a>.
</p><p>Zu dieser Zeit richtete sich die Ausrüstung und damit auch Verwendung im Gefecht nach der Einteilung in Vermögensklassen, da die Ausrüstung selbst beschafft werden musste. Die Principes gehörten der zweitvermögensten Klasse an (nach den <a href="Equites" class="mw-redirect" title="Equites">Equites</a>). Sie waren daher mit einer vollständigen, hochwertigen Rüstung und Bewaffnung ausgestattet. Damit waren sie besonders geeignet im Zusammenprall der Infanterie an vorderster Front zu kämpfen. Die weniger gepanzerten <a href="Hastati" title="Hastati">Hastati</a> standen hinter ihnen und verstärkten vor allem den Lanzenwall. Die nur leicht bewaffneten <a href="Velites" title="Velites">Velites</a> der untersten Vermögensklasse zogen sich während des Zusammentreffens der Hauptformationen auf die Flanken oder ganz hinter die Schlachtlinie zurück.
</p><p>Seit der Einführung der <a href="Manipel" title="Manipel">Manipulartaktik</a> standen die Principes im zweiten <a href="Treffentaktik" title="Treffentaktik">Treffen</a>.
In Anzahl und Bewaffnung waren sie wie die Hastati und zeitweise auch die <a href="Triarier" title="Triarier">Triarier</a>, mit Wurfspeeren (<a href="Pilum" title="Pilum">Pilum</a>), Schwert (<a href="Gladius_(Waffe)" title="Gladius (Waffe)">Gladius</a> oder später <a href="Spatha_(Schwert)" title="Spatha (Schwert)">Spatha</a>) und dem großen römischen Schild (<a href="Scutum_(Schutzwaffe)" title="Scutum (Schutzwaffe)">Scutum</a>) ausgerüstet. Allerdings waren sie meist ältere und erfahrene Truppen, die schon viele Jahre Kriegsdienst leisteten. Obwohl die Ausstattung der Legionäre prinzipiell zu dieser Zeit vereinheitlicht war, konnten länger Gediente ihren Sold in eine bessere Ausrüstung investieren oder diese von Gefallenen erbeuten. Principes trugen somit auch weiterhin meist eine höherwertige Rüstung und Bewaffnung als die Hastati, allerdings nicht mehr in dem Maße wie zur Zeit der Bewaffnung nach Klassen.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Siehe_auch">Siehe auch</h2></div>
<ul><li><a href="Liste_der_Dienstgrade_und_Truppengattungen_in_der_r%C3%B6mischen_Armee" title="Liste der Dienstgrade und Truppengattungen in der römischen Armee">Liste der Dienstgrade und Truppengattungen in der römischen Armee</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><a href="Marcus_Junkelmann" title="Marcus Junkelmann">Marcus Junkelmann</a>: <i>Die Legionen des Augustus. Der römische Soldat im archäologischen Experiment</i> (= <i><a href="Kulturgeschichte_der_Antiken_Welt" class="mw-redirect" title="Kulturgeschichte der Antiken Welt">Kulturgeschichte der Antiken Welt</a>.</i> Bd. 33). 9. erweiterte Auflage. von Zabern, Mainz 2003, ISBN 3-8053-0886-8.</li></ul>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261921266">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output table.erw-nav-zebra>tbody>:nth-child(odd){background-color:var(--dewiki-hintergrundfarbe-basis)}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste{background-color:#f5f5f5}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe{background-color:#e5ecf2}.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,.mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#ececec}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt>.wikitable>*>tr{border-top:2px solid #fdfdfd!important;border-bottom:2px solid #fdfdfd!important}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#202122}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable tr,html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable td{border-color:#101418!important}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .erw-nav-bild span[typeof="mw:File"] img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-blau .erw-nav-gruppe,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-leiste,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-farbschema-grau .erw-nav-gruppe{background-color:#202122}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable tr,html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .klappleiste-inhalt .wikitable td{border-color:#101418!important}html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .erw-nav-bild span[typeof="mw:File"] img{background-color:#c8ccd1}}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable{border-top:0px!important;border-bottom:0px!important;margin-top:0!important;margin-bottom:0!important}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable tr:first-of-type td{border-top:0px!important}.mw-parser-output .erweiterte-navigationsleiste .hlist .wikitable tr:last-of-type td{border-bottom:0px!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r260755238">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output div.klappleiste{border:1px solid var(--dewiki-rahmenfarbe1);clear:both;font-size:95%;box-sizing:border-box;margin-top:1.5em;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste:after{clear:both;content:"";display:block}.mw-parser-output div.klappleiste-bild{float:left;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste-kopf{background:var(--dewiki-hintergrundfarbe5);color:var(--color-base,#202122);text-align:center;font-weight:bold}.mw-parser-output div.klappleiste.mw-collapsed .klappleiste-bild{display:none}.mw-parser-output div.klappleiste+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+link+div.klappleiste{margin-top:-1px}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<div class="klappleiste mw-collapsible navileiste erweiterte-navigationsleiste navigation-not-searchable center erw-nav-farbschema-grau" role="navigation">
<div class="klappleiste-kopf"><a href="Dienstgrad" title="Dienstgrad">Dienstgrade</a> und Truppengattungen in der <a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">römischen Armee</a></div>
<div class="klappleiste-inhalt mw-collapsible-content" style="clear:left">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;font-size:95%;margin-top:.1em;margin-bottom:.0em;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Offiziere</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b><a href="R%C3%B6mische_Republik" title="Römische Republik">Republik</a> bis <a href="R%C3%B6mische_Kaiserzeit" title="Römische Kaiserzeit">hohe Kaiserzeit</a>:</b>
<a href="Centurio" title="Centurio">Centurio</a> |
<a href="Praepositus_(r%C3%B6mische_Armee)" title="Praepositus (römische Armee)">Praepositus</a> |
<a href="Decurio_(Milit%C3%A4r)" title="Decurio (Militär)">Decurio</a> |
<a href="Legatus" title="Legatus">Legatus</a> |
<a href="Pr%C3%A4fekt_(R%C3%B6misches_Reich)" title="Präfekt (Römisches Reich)">Praefectus</a> |
<a href="Praefectus_castrorum" title="Praefectus castrorum">Praefectus castrorum</a> |
<a href="Praefectus_vigilum" title="Praefectus vigilum">Praefectus vigilum</a> |
<a href="Primus_Pilus" title="Primus Pilus">Primus Pilus</a> |
<a href="Milit%C3%A4rtribun" title="Militärtribun">Tribunus</a>
<b><a href="Sp%C3%A4tantike" title="Spätantike">Späte Kaiserzeit</a>:</b>
<a href="Dux_(Titel)" title="Dux (Titel)">Dux</a> |
<a href="Comes" title="Comes">Comes</a> |
<a href="Magister_militum" title="Magister militum">Magister militum</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Unteroffiziere</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
<a href="Aquilifer" class="mw-redirect" title="Aquilifer">Aquilifer</a> |
<a href="Benefiziarier" title="Benefiziarier">Beneficiarius</a> |
<a href="Cornicularius" title="Cornicularius">Cornicularius</a> |
<a href="Decurio_(Milit%C3%A4r)" title="Decurio (Militär)">Decurio</a> |
<a href="Imaginifer" title="Imaginifer">Imaginifer</a> |
<a href="Optio" title="Optio">Optio</a> |
<a href="Signifer" title="Signifer">Signifer</a> |
<a href="Tesserarius" title="Tesserarius">Tesserarius</a> |
<a href="Vexillarius" class="mw-redirect" title="Vexillarius">Vexillarius</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Draconarius" title="Draconarius">Draconarius</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Mannschaften</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0;">
<div class="Broken-NavContent">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;border-collapse:collapse;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Infanterie</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
Primär:
<a href="Hastati" title="Hastati">Hastatus</a> |
<a class="mw-selflink selflink">Princeps</a> |
<a href="Triarier" title="Triarier">Triarius</a> |
<a href="Velites" title="Velites">Veles</a>
Sonstige:
<a href="Antesignani" title="Antesignani">Antesignanus</a> |
<a href="Explorator" title="Explorator">Explorator</a> |
<a href="Rorarii" title="Rorarii">Rorarius</a> |
<a href="Speculator" class="mw-redirect" title="Speculator">Speculator</a> |
Tiro
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Evocatus" title="Evocatus">Evocatus</a> |
<a href="Ferentarii" title="Ferentarii">Ferentarius</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Kavallerie</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Clibanarius" title="Clibanarius">Clibanarius</a> |
<a href="Contarii" title="Contarii">Contarius</a> |
<a href="Eques_sagittarius" title="Eques sagittarius">Eques sagittarius</a> |
<a href="Kataphrakt" title="Kataphrakt">Kataphraktos</a> |
<a href="Dromedarii" title="Dromedarii">Dromedarii</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b><a href="Aeneatores" title="Aeneatores">Aeneatores</a></b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><a href="Bucinator" class="mw-redirect" title="Bucinator">Bucinator</a> |
<a href="Cornicen" title="Cornicen">Cornicen</a> |
<a href="Tubicen" class="mw-redirect" title="Tubicen">Tubicen</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b><a href="Immunes" title="Immunes">Immunes</a></b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p>Architectus |
Ballistrarius |
<a href="Capsarius" title="Capsarius">Capsarius</a> |
Fabrius |
Ferrarius |
Gubernator |
Lapidarius |
Librarius |
Medicus |
<a href="Agrimensor" title="Agrimensor">Mensor</a> |
Naupegus |
Sagittarius
</p>
</td></tr>
</tbody></table></div>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Truppenteile</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0;">
<div class="Broken-NavContent">
<table class="wikitable erw-nav-zebra" style="width:100%;margin:0;text-align:left;border-collapse:collapse;">
<tbody><tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 2px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Regulär</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Republik</b> bis <b>hohe Kaiserzeit:</b>
<a href="R%C3%B6mische_Legion" title="Römische Legion">Legio</a> |
<a href="Kohorte" title="Kohorte">Kohorte</a> |
<a href="Manipel" title="Manipel">Manipel</a> |
<a href="Centurie" class="mw-redirect" title="Centurie">Centurie</a> |
<a href="Numerus_(Hilfstruppe)" title="Numerus (Hilfstruppe)">Numerus</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Comitatenses" title="Comitatenses">Comitatenses</a> |
<a href="Limitanei" title="Limitanei">Limitanei</a> |
<a href="Vexillation" title="Vexillation">Vexillationes</a> |
<a href="Cuneus_(Milit%C3%A4r)" title="Cuneus (Militär)">Cunei</a>
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="erw-nav-gruppe" style="white-space: nowrap;text-align: right;border: 1px solid transparent;border-top: 1px solid #FFF;border-bottom: 1px solid #FFF;padding: 0 1em;"><b>Garde</b>
</td>
<td class="hlist" style="text-align: left;border-left: 2px solid #fdfdfd;width: 100%;margin: .4em 0;border-color: #fdfdfd;padding: 0 .25em;">
<p><b>Kaiserzeit:</b>
<a href="Pr%C3%A4torianer" title="Prätorianer">Prätorianer</a> |
<a href="Equites_singulares" title="Equites singulares">Equites singulares</a>
<b>Späte Kaiserzeit:</b>
<a href="Excubitores" title="Excubitores">Excubitores</a> |
<a href="Domesticus_(R%C3%B6misches_Reich)" title="Domesticus (Römisches Reich)">Protectores domestici</a> |
<a href="Scholae_palatinae" title="Scholae palatinae">Scholae palatinae</a>
</p>
</td></tr>
</tbody></table></div>
</td></tr>
</tbody></table></div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2016-09-27" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Principes&oldid=158269406">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>